Skip to main content

Ofnwch Dduw. Anrhydeddwchy Brenin» RHIF. LXVII. MAI 1824. LLYFR III. ARCH NOA. |VÎAË arch Noa gwedi bod yn achos o holi maw'r o étîiryb ei defnydd, ei ffunud a'i chynnwys, yngrìyd a'r amser a'r" lle yr adeil- jwyd hi, &c. &c. Yr hanes am dani yn y Llyfr* yw y geiriau canlynol "Gwnai ü arch o goed Gopher, yn gellau gwnei i/r arch, a phyga hi oddifewn ac oddiallan a phyg.— Tri chan cufydd fydd hyd yr arch, deg cufydd a deugain ei lled, a deg cufydd ar hugain ci huchder.— Gwna fftnestr ir arch, a gorphen lá yn ^ufydd oddiarnodd : a gosod ddrws yr arch yn ei hystlys: o dri nchder y gwnai di hi."—Gen. vi. 5. 14-—16. ìaf, Gwelwn mai gopher oedd y défnydd; ond pa gueil ydÿẃ y •îhai'ri, nis gwyr neh yn benderfyn- ol yn ein dyddiau iii,• atn hyny ofer fyddai tyh yn yr achos.—Ni ddywedir pà un ai estyll neu wydd y coed a ddefnyddiodd Noa; efailai f è'tb' o hob un. Ond dichon iddi fod yn gwbl o icydd plethiedig fel cawell neu arch Moses (Ex. ii, 3.) ac mai dyna'r achos o ei phygu oddifewn ac oddiallan. Beth byn- ag am hyny, yr oedd y pyg, nid yn unig yii dîogêiu y Hestr rhag y dwfr oddiallaiì, orid yn tyinberu yr awyren oddifewn, yr byn oedd arigenrheidiol iawn yn mblith cym- maint o greadoiiaid, ac amrai o hoiiyrit yn lled anyriniriöì èu sáwyr. * Bibl. 38 <2il, Ei maint. Gan fod pobî yn gwahäniaethu yn eu barn o ran hyd cufydd, nis gellir penderfynu yn sicr beth oedd maint yr arcb. Esgoh Wi!kins a Buteo y ddau neiìltuolaf a wn i ám danynt o rati mesuriaeth; barna rhai'n fod cufydd yn droedfedd a hanner. Yn ol y cyfrif yma, yr oedd yr arcb yn 450 o droedfeddi o hyd; J5 o led ; a 45 o uchder. Ac felly, ei hyd yn chwe gwaith ei Iled, ac yu ddeng waith ei huchder—Dywedir, " o dri uchder y gwnai di hi." Nis gailai gwaelod isaf yr arch fod yn un uchder, am hyny, byddai ycb- ydig o le rhwng y gwaelod o böni a'r 'ocbder cyritaf.f Os oedd y tri uchder yma yn gyfiawl o ranau, byddai pob un ö-houyrit oddeutu 15 troedfedd o ucbder, ond fòdi nen yr uchaf yn drôedfedd a han- ner o gamder: " gorphen bî ya guýydd oddiarnoäd.*' 3t/dd, 'TJn drws, ec un ffenestr oedd iddì. Beth oedd hyd a lled y rhai'n riîs gwyddom. Dywedir fod y drws yn yr' ystlys. Gellid casglu oiwrtb Peu. vîi. IB, fod pwysau'r arch a'r pethau y'nddi yn ei suddo efniiai saith Ilath neu ycbwäneg l'rdwr; os feily byddai y drws tua'r ail ucbder o honi; o blegid rhaid ei fod yn uwch ua f Ma» yn debyg mai yma yr oedd y sàtft, y llyffaint, y madfeiM, &c. oblegîd nid oedd achos atn leoedd neijltuol i'r rbai'n fej y bwystfiJod a'r Adar, mwy nag eedd am le i'r falwen, y llygoden, neti 'r pryf copyn.