Skip to main content

TALIESIN. " Tri pheth y dylai Cymro ei garu o flaen dim: Cenedl y Cymry ; Defodau a Moesau y Cymry; ac Iaith y Cymry." Ehif. 5. MAI, 1860. Cyp. II. TRAETHAWD AR GYSYLLTIADAU CYMDEITHAS, NETJ DDIBYXIAD EI GWAHAX0L DDOSBEIRTH AR EU GILYDD. BUDDÜGOL YN EISTEDDFOD MERTHYR TYDFYL, MEDI, 1859. Ynr nghanol holl amrywiaeth natur, yr ydyni yn cael rhyw un linell fawr sydd yn cysylltu y cwhl, ac yn argraffu niewn modd annileadwy ar y meddwl myfyrgar mai Un Awdwr mawr sydd i'r cwbl—mai un deddfroddwr sydd i'r deigryn bychan tryloyw a goíìdus yna sydd yn }-nidreiglo dros ruddiau y tlws bychan tua 'r ddaear, ac i'r bydoedd aneirif sydd ya. troi, yn g}-fundrefn ar gyfundrefn, yn yr eangderau iiwchben ; canys yr un yw y ddeddf sydd yn llyw- odraethu yn y ddau amgylchiad. Anmhossibl yw î ni sylwi hyd jV nod* yn arwynebol ar greadigaeth a rhagluniaeth, heb deìmlo mai undeb a threfn gyson ydynt ddeddfau blaenaf y Goruchaf, ac am y cyfan gellir d^-wedvd fel y drwedodd y gŵr doeth ar bwnc arall, " Duw hefyd à wnaeth y naill ar gyfer y llaíl." Yn awr, amlwg yw nas gall yr amrywiaèth a'r undeb a'r drefn "yma gydhanfodi, heb fod y gwahanol wrthddrychau yn gysylltiol â'u, ac yn ddibynol ar, eu gilydd ; ae felly yr ydym yn cael holl natur fel un gadwen fawr, a phob dolen yn dibynu Idim ond cyfuniadau o rpv chwech neu wvth o\ elfenau. Y ffeithiau hj^n—y rhai y gellid eu lluosogi yn ddirfawr—a brofant tuhwnt i amheuaeth gvsvlltiad a dibj-niad natur yn ei holl amrywiaethau.