29 David Cranz, The Ancient and Modern History of the Brethren, (London, 1780), 467-8. 30 C.H., iv. 48-50; xxxvii. 44; Y Drysorfa, 1946, 187-88; A. H. Williams (gol), John Wesley in Wales (Cardiff, 1971), 65. 31 C.H., iv. 50; Y Drysorfa, 1946, 17. 32 Cranz, op. cit., 529. 33 C.H., xxxvii. 46-7. 34 Gw. Y Drysorfa, 1946, 52. 35 C.H., iv. 54; Er Clod, 64 (eithr dywed R.T.J. mai 58 o aelodau oedd yn y Gynulleidfa yn 1768, a 100 yn y wlad o amgylch). 36 J. Hughes, Meth. Cymru (1854), ii. 330. Bu'r gwr hwn ym Methlehem, Pennsylvania, sefydliad y Morafiaid, a dywedodd wrth Nyberg yn 1763 'that he made his business to tell the Methodists, to whom he belongs, that the Brethren preach the pure Gospel' (C.H., xxxvii. 44). 37 Gw. D.J. Odwyn Jones yn Y Drysorfa, 1946, 53-4. 38 C.H., xxxvii. 48. 39 Cranz, op. cit., 570. 40 C.H., xxxiii. 22-5. 40a Datganodd cyfeillion St. Kenox awydd am gael eu cyfrifyn Seiat yn Awst 1766, ond ni chaniatawyd hynny. Cyfarfyddent yn hen gartref John Harris. Merched J.H. oedd 'Betty a Sally'. Nid oedd ymarweddiad eu brawd, John Harris (ieu.) wrth fodd y Brodyr, ac ataliwyd ef rhag mynychu'r cyfarfodydd yn Hwlffordd (C.H., xxxvii. 47). 41 Gw. C.H., Mawrth 1953. 42 Gw. C.H., Gorff. 1948, a'r Drysorfa, 1946, 92-4, am hanes ymweliad E.O. a sir Benfro yn 1767. 43 Y mae yn fy meddiant gyfrol 'amryw' sy'n cynnwys rhyw 22ain o lyfrynnau o bregethau cyhoeddedig John Cennick a fu'n eiddo unwaith i Forrisiaid Llwyncelyn. Ar un o ddail gwynion y gyfrol ceir nodiadau a ddengys inni pwy oedd John Morris a'i briod: 'Catherine Harries, alias Morris. Her Book 1791, Late of St. Kenox, the fourth Daughter of the Late John Harries of the above said St. Lenox John Maurice of Llwyncelyn is the True owner of this Book. It was given to J. Maurice by Kitty Harries, St. Kenox, his present wife in the year 1764'. 44 'Mr. John Llwyd o'r Fagwyr-goch' y gelwir ef gan John Hughes, op. cit., ii. 324. 44a Brodor o'r Gogledd a ymsefydlodd ym Mhrendergast; ymunodd a'r Bedyddwyr yn ddiweddarach, a chyhoeddodd ddau gasgliad o emynau. Cyfeiriwyd eisoes at ei frawd, Daniel Griffiths, Saundersfoot, a oedd yn gyfeillgar a'r Brodyr. 44b C.H., iv. 54. 45 C.H., iv. 54; vii. 38; Y Drysorfa, 1946, 19. 'Their abuse of singing' oedd asgwrn y gynnen rhwng John Harris, St. Kenox, a'r Methodistiaid, a hynny a barodd iddo gefnu arnynt (C.H., iv. 8). 46 C.H., xxxvii. 45. 47 M.B.N. W., 74-5. 48 M.B.N.W., 75-6, 109-10. 49 Er Clod, 64-5. Gwelais gyfeiriad at y golchi traed- y pedilavium yn y cofnodion 12 Ebrill 1770: 'Foot- washing of the Brn will be in the parlour, & of the Srs in the Chapel at the same time'. 50 C.H., xxxvii, 45; xxxix. 49. 51 Ceir manylion Uawnach gan R.T.J. yn y C.H., Mehefin, 1936. 52 Y Drysorfa, 1946, 19. 53 Rai blynyddoedd yn 61 codais yr arysgrif a ganlyn oddi ar y garreg a oedd y pryd hynny ar ei feddrod: 'Rev. F. Pugh, Died Nov. 22nd 1811. Aged 91'. 54 Dywedir hyn gan England, Ancient Moravian Chapels (1886) gw. C.H., v. 30, ond prin y gellir derbyn y dyddiad a roir ganddo, sef 1816. Gwyddys am John a Sarah Rees, aelodau o Seiat Pentywyn yn 1806, ac am John Rees eu mab efaillai-o Bentywyn (C.H., xxi. 11). 55 Yn 61 James Morris, Hanes Methodistiaeth Sir Gaerfyrddin (Dolgellau, 1911), 208, 'defnyddid y capel un rhan o'r Sabbath gan y Methodistiaid, a'r rhan arall gan y Morafiaid' yn nyddiau'r Parch. William Williams, brodor o Bentywyn, a fu farw yn 1872.