nThe Fame and Confession of the Fraternity ofRosicrucians, Llundain, 1652, t. 42; dyfyn- nwyd o Centre and Labyrinth. Essays in Honour ofNorthrop Frye, Toronto, 1983, tt. 118-19. Fe gyfieithwyd De Signatura Rerum Jacob Boehme (1622) i'r Saesneg yn 1651. 120'r 'Covenant of Redemption: Excellency of Christ'; dyfynnwyd o Terrence Erdt, Jonathan Edwards: Art and the Sense of the Heart, Gwasg Prifysgol Massachusetts, 1980, t. 50. 13Gweler Mason I. Lowance Jr., 'Images or Shadows of Divine Things in the Thought of Jonathan Edwards', yn Typoìogy and Early American Literature, gol. Sacvan Bercovitch, Gwasg Prifysgol Massachusetts, 1972, tt. 207-44. ÌAPantheologia, neu Hanes Holl Grefyddau'r Byd, Caerfyrddin, 1762, t. 17; hefyd yn Holl Weithiau, Prydyddawl a Rhyddieithol William Williams Pant-y-celyn, gol. J.R. Kilsby Jones, Llundain, Mackenzie, [1867], t. 512. 15Gweler Mason I. Lowance Jr., The Language ofCanaan, Gwasg Prifysgol Harvard, 1980, tt. 41-54 ('The Canticles Tradition'); Ann W. Astell, The Song of Songs in the Middle Ages, Gwasg Prifysgol Cornell, 1990; George L. Scheper, 'Reformation Attitudes toward Allegory and the Song of Songs', PMLA, lxxxix (1974), tt. 551-62; Karen E. Rowe, 'Sacred or Profane?: Edward Taylor's Meditations on Canticles', Modern Philology, lxxii (1974), tt. 123-38; Prudence L. Steiner, 'A Garden of Spices in New England: John Cotton's and Edward Taylor's Use of the Song of Songs', yn Allegory, Myth and Symbol, gol. Morton W. Bloomfield, Gwasg Prifysgol Harvard, 1981 (= Harvard English Studies 9), tt. 227-43. 16Nathanael Homes, A Commentary on the Whole Book ofCanticles, yn ei Works, 1652, t. 469; dyfynnwyd o Scheper, nodyn 15 uchod. 17John Gill, An Exposition of the Book of Solomon's Song called Canticles, ail arg., Llundain, 1751. Y mae Gill, tt. 301-3, yn manylu ar arwyddocâd y pomgranadau hefyd: e.e. 'Also the pomegranate, when broken, appearing to be full of kernels, all set in a beautiful order, and joined to each other, may be expressive of that union, harmony, and content of church-members i»Fe welir atyniad parhaol y Gân yn addasiad John Hughes, Pontrobert, Cyfansoddiad Prydyddawl ar Lyfr Caniad Solomon; yn yr hwn y mae holl adnodau y llyfr, ynghyd a gradd o eglurhad, wedi eu cyfansoddi i'w canu ar amryw Donau arferedig, Bala, [1822]. Wele enghraifft: Fe aeth f anwylyd gwiw I wared, do, i'w ardd, I wych welyau clyd Per-lysiau hyfryd hardd. 19Gweler Stanley Stewart, The Enclosed Garden: the Tradition and the Image in Seventeenth- Century Poetry, Gwasg Prifysgol Wisconsin, 1966. 20Dyfynnwyd o argraffiad Nicholas Thomas, Siwrneu, neu Daith Cristiana, 1730, t. 38. 21Benjamin Keach, Tropologia: a Key to open Scripture Metaphors, 1682: tt. 62-5 yn argraffiad 1779. Roedd Thomas Charles yn y Geiriadur Ysgrythyrol, m, Bala, 1810, erthygl 'Gardd', yn esbonio i'r un perwyl: 'Cyffelybir yr eglwys i ardd, Can. 4.12.16. 5.1 a 6.2. Mae wedi ei neilltuo oddiwrth y byd anial diffrwyth; ei phlanu â phlanhigion hyfryd, ac mae ffrwythau cyfiawnder i eu cael ynddi; mae yr Arglwydd yn ei chadw nos a dydd rhag i neb ei drygu; mae yn rhodio ynddi, yn ei dyfrâu, yn ei gwrteithio, ac yn edrych yn fanwl rhag i chwyn niweiddiol dyfu ynddi.' "Thomas Goodwin, The Work of the Holy Ghost in our Salvation; cyhoeddwyd yn 1704, ar ôl ei farw. Roedd y bumed ran hon o waith Goodwin ym meddiant Williams, ond fe ddyfynnir yma o Works, 1863, VI, t. 30. 23Isaac Watts, Hymns and Spiritual Songs, 1707, I, t. xiv. Am ddehongliad yn nhermau'r ddiadell Ymneilltuol gweler Donald Davie, A Gathered Church, Llundain, 1978, tt. 28-32; fe geisiais innau gymharu'r emyn ag efelychiad Williams yn Williams Pantycelyn, Caerdydd, 1983, tt. 104-6. 24Samuel Mather, The Figures or Types of the Old Testament, Llundain, 1683. Dyfynnir o'r ail argraffiad, Llundain, 1705, t. 180; y mae hwn yn rhestr llyfrau Williams ac ar gael ymhlith